Architektura przetrwania: Odporne miasto i suwerenność żywnościowa w nowej odsłonie „Warszawy w Budowie”
Współczesna metropolia przestała być jedynie niemym tłem dla ludzkiej egzystencji – stała się skomplikowanym, pulsującym organizmem, którego podatność na kryzysy klimatyczne, ekonomiczne i społeczne ujawnia się z niespotykaną dotąd siłą. W najnowszym, 173. odcinku podcastu „Godzina Szumu” zaproszeni goście – socjolożka i działaczka miejska Joanna Erbel oraz kurator i badacz Jakub Depczyński – zabierają nas w fascynującą, intelektualną podróż po obrzeżach urbanistycznej wyobraźni. Punktem wyjścia dla tej niezwykle potrzebnej dyskusji staje się osiemnasta edycja festiwalu „Warszawa w Budowie”, wyznaczająca nowe ścieżki w myśleniu o przestrzeni wspólnej, ekologii oraz przetrwaniu tkanki miejskiej w dobie powszechnej niepewności.
Centralnym punktem rozważań badaczy staje się koncepcja miasta odpornego oraz pojęcie suwerenności żywnościowej. Przez całe dekady nowoczesna architektura i planowanie przestrzenne koncentrowały się na estetyce, ekonomicznej wydajności oraz spektakularnych, monolitycznych formach budowlanych. Dziś jednak, w obliczu postępującej katastrofy ekologicznej i zerwanych globalnych łańcuchów dostaw, perspektywa ta ulega radykalnemu przewartościowaniu. Sztuka i kultura wizualna przestają pełnić rolę czysto dekoracyjną; stają się czułym sejsmografem i zarazem laboratoryjną przestrzenią testowania alternatywnych scenariuszy jutra. Odporność miasta nie sprowadza się bowiem wyłącznie do trwałej infrastruktury z betonu i stali, lecz zasadza się na zdolności społeczności do samoorganizacji, regeneracji oraz zabezpieczenia podstawowych zasobów biologicznych.
Joanna Erbel, znana ze swego nowatorskiego podejścia do spółdzielczości i lokalnych polityk mieszkaniowych, wraz z Jakubem Depczyńskim, zgłębiającym sploty ekologii, technologii i sztuki współczesnej, proponują spojrzenie na aglomerację jak na żywy ekosystem troski. Suwerenność żywnościowa w realiach miejskich przestaje być w ich ujęciu utopijnym marzeniem o przydomowych Ogródkach Działkowych. Przeprojektowana, staje się przemyślaną strategią włączania lokalnej produkcji żywności, mikro-rolnictwa oraz sprawiedliwości dystrybucyjnej w sam środek miejskiego metabolizmu. Rozmówcy wskazują, że przyszłość urbanistyki wymaga wyzwolenia się z dyktatu kapitału na rzecz budowania więzi opartych na głębokiej współzależności między mieszkańcami a ich naturalnym otoczeniem.
Festiwal „Warszawa w Budowie” po raz kolejny udowadnia, że sztuka współczesna posiada unikalną moc przekraczania rygorystycznych ram instytucjonalnych. Staje się pomostem łączącym abstrakcyjne teoretyzowanie nad kryzysem z praktycznym wymiarem projektowania społecznego i przestrzennego. Audycja w „Godzinie Szumu” skłania do zadania fundamentalnego pytania: jak ukształtować przyszłe miasto, które nie tylko oprze się nadchodzącym wstrząsom, ale w którym czułość, zrównoważony rozwój i wspólnotowa odpowiedzialność staną się nowym kanonem codzienności? To lektura i odsłuch absolutnie obowiązkowy dla każdego, dla kogo kultura pozostaje żywym narządem prospołecznej zmiany.
The Architecture of Survival: Resilient Cities and Food Sovereignty in the New Edition of “Warsaw in Construction”
The contemporary metropolis has ceased to be a mere passive backdrop for human existence; it has evolved into a complex, pulsating organism whose vulnerability to climate, economic, and social crises is revealing itself with unprecedented force. In the 173rd episode of the “Godzina Szumu” podcast, invited guests—sociologist and urban activist Joanna Erbel alongside curator and researcher Jakub Depczyński—take us on a fascinating, intellectual journey across the frontiers of urban imagination. The springboard for this crucial conversation is the 18th edition of the “Warsaw in Construction” festival, which charts new pathways in conceptualizing shared space, ecology, and the survival of the urban fabric in an era of pervasive uncertainty.
At the heart of their inquiry lie the twin concepts of urban resilience and food sovereignty. For decades, modern architecture and spatial planning remained obsessively focused on aesthetics, economic efficiency, and spectacular, monolithic built forms. Today, however, amidst an accelerating ecological crisis and fractured global supply chains, this paradigm is undergoing a radical re-evaluation. Art and visual culture no longer serve a purely decorative function; instead, they operate as sensitive seismographs and laboratory spaces for rehearsing speculative futures. Urban resilience, after all, cannot be reduced to durable infrastructure made of concrete and steel; it is fundamentally rooted in a community’s capacity for self-organization, ecological regeneration, and the securing of basic biological sustenance.
Joanna Erbel, renowned for her pioneering work on housing cooperatives and local policy, together with Jakub Depczyński, who explores the intersections of ecology, technology, and contemporary art, propose viewing the metropolis as a living ecosystem of care. Within the urban context, food sovereignty morphs from a utopian fantasy of allotment gardens into a sophisticated strategy. It integrates localized food production, micro-agriculture, and distributive justice directly into the city’s metabolic core. The speakers convincingly argue that the future of urbanism demands liberation from the hegemony of capital, urging us instead to forge bonds grounded in the deep interdependence between city dwellers and their natural environments.
The “Warsaw in Construction” festival proves once again that contemporary art possesses a singular capacity to transcend rigid institutional boundaries. It acts as a vital bridge linking abstract theoretical discourse on systemic crisis with the tangible realm of social and spatial design. This compelling episode of “Godzina Szumu” prompts us to confront a fundamental question: how can we forge a city that not only withstands impending shocks, but one wherein empathy, sustainability, and communal stewardship become the bedrock of daily life? It is essential listening for anyone who views culture as an active agent of radical social transformation.
Źródło zdjęcia / Photo source: Magazyn Szum (Właściciel / Owner: Magazyn Szum)